Oyunun amacı ve kazanan
KaptanKim'de 2 ile 6 şirket (masa) aynı pazarda 12 ay boyunca rekabet eder. Her şirket bir meyve salatası üreticisidir: hat kurar, ihalelere teklif verir, hammadde alır, üretir, sevk eder ve parasını tahsil etmeye çalışır.
- Resmi kazanan: 12. ay sonunda, tasfiyeden sonra en yüksek özkaynağa sahip olan ve iflas etmemiş şirkettir.
- Lig tablosu: Oyun boyunca her ay ihale cirosuna göre puan dağıtılan ek bir yarıştır. Ayın Kaptanı ve yıllık klasman büyük ekranda gösterilir.
- İflas eden şirket oyundan düşer ve sıralamada en sona yazılır.
Masa yapısı ve roller
Her masa bir şirkettir. Oyun dört kişilik ya da tek kişilik masalarla oynanabilir; düzen oyun başında seçilir ve sonradan değiştirilemez.
Şirket içindeki roller (dört kişilik düzen)
| Rol | Ne yapar? |
|---|---|
| Genel Müdür | Teklifleri ve hammadde ödemelerini onaylar; çek tahsil eder, çek kırdırır, kredi alır; yeni hat yatırımı yapar; kriz çarkını çevirir. |
| Satış Müdürü | İhale teklifini (fiyat ve vade) hazırlar. |
| Planlama Müdürü | Tedarikçiden hammadde talebini ve ödeme planını hazırlar. |
| Üretim Müdürü | Üretir, vardiyayı seçer, sevk eder. |
- Herkes şirketin bütün verisini görür; yalnızca kendi rolünün düğmeleri çalışır.
- Teklif ve hammadde ödemesi iki adımlıdır: ilgili müdür hazırlar, Genel Müdür onaylar. Onay zorunluysa onaylanmayan teklif süre dolunca gönderilmez.
- Masada boş ya da çevrimdışı bir rol varsa yetkileri Genel Müdür'e geçer. Üç kişilik masada Planlama ve Üretim birleşir.
Oyunu yönetenler
| Rol | Görevi |
|---|---|
| Moderatör (İhale) | İhaleleri açar ve kapatır, krizleri başlatır, habersiz denetim yapar, ayı kapatır, lig tablosunu gösterir. |
| Tedarikçi ve Banka | Hammadde taleplerini ve kredi taleplerini onaylar ya da reddeder; faiz ve iskonto oranlarını belirler. |
| Büyük ekran | İhale kartları, kriz kartları ve lig tablosu salondaki ortak ekranda gösterilir. |
Başlangıç sermayesi ve sabit giderler
Her şirket kasasında 5.000.000 TL nakitle başlar. İlk ve en önemli karar, bu paranın ne kadarının hatlara yatırılacağı, ne kadarının işletme sermayesi olarak kasada kalacağıdır.
Her ay kapanışında şu sabit giderler nakitten ödenir:
- Hattı olan her bölgenin aylık kirası (aynı bölgede ikinci hat ek kira getirmez),
- Merkez ofis gideri: 25.000 TL,
- Fabrika gideri: 40.000 TL.
Hat yatırımı ve kapasite
Hat, bir bölge ile bir ürün kalitesinin birleşimidir; örneğin "Ege Normal". Hat bedeli kurulumda nakitten düşer ve geri alınmaz.
Ürünler
| Kalite | Hat yatırımı | Liste fiyatı | Hammadde (paket başı) | Aylık kapasite |
|---|---|---|---|---|
| Premium | 750.000 TL | 160 TL | 74,0 TL | 8 ıstaka |
| Normal | 500.000 TL | 140 TL | 66,5 TL | 12 ıstaka |
| Ekonomik | 250.000 TL | 120 TL | 62,0 TL | 15 ıstaka |
Bölgeler
| Bölge | Aylık kira | Üretim gideri: Premium | Normal | Ekonomik |
|---|---|---|---|---|
| Marmara | 150.000 TL | 25 TL | 22 TL | 21 TL |
| Ege | 110.000 TL | 23 TL | 20 TL | 19 TL |
| Akdeniz | 80.000 TL | 21 TL | 18 TL | 17 TL |
| İç Anadolu | 60.000 TL | 19 TL | 16 TL | 15 TL |
Üretim gideri paket başınadır (işçilik, enerji, nakliye) ve üretim anında ödenir. 1 ıstaka = 1 parti = 1.000 paket.
Üç örnek kurulum
| Plan | Hatlar | Yatırım | Kalan nakit | Aylık sabit gider |
|---|---|---|---|---|
| Temkinli | Normal İç Anadolu | 500.000 | 4.500.000 | 125.000 |
| Dengeli | Normal Ege + Ekonomik İç Anadolu | 750.000 | 4.250.000 | 235.000 |
| Atak | Premium Marmara + Normal Ege + Ekonomik Akdeniz | 1.500.000 | 3.500.000 | 405.000 |
Sonradan yeni hat
Ay 3, 6 ve 9 kapanışında her şirket bir yeni hat hakkı kazanır. Hat bedeli nakitten ödenir; nakit yetmiyorsa önce kredi çekilir. Yeni bir bölgeye girilirse o bölgenin kirası sonraki kapanışlardan itibaren eklenir.
İhale
Moderatör her ay bir ya da birkaç ihale açar. İhale kartında ay, adet, bölge, kalite, liste fiyatı, taban vade, teminat ve teslim süresi yazar.
Teklif verme şartları
- İhalenin açıldığı bölgede, istenen kalitede hattınız olmalı.
- O hattın teslim edilmemiş bir siparişi olmamalı. Moderatör ayrıca masa başına aynı anda alınabilecek sipariş sayısını sınırlayabilir (varsayılan 1).
- Kasanızda teminat kadar nakit olmalı.
Fiyat ve vade
- Fiyat, liste fiyatının yarısı ile iki katı arasında olmalıdır. Önerilen teklif bandı liste fiyatının ±20 TL çevresidir.
- Vade, taban vadeden kısa olamaz; en fazla taban vade + 2 ay olabilir.
- Paket başı maliyetin altında teklif verilirse ekran "zararına teklif" uyarısı gösterir, ama gönderime izin verir.
Turlar
- Kapalı zarf: İlk tur gizlidir. Masalar yalnızca kendi tekliflerini görür.
- Revize: Moderatör yeni bir kapalı tur isteyebilir; sayaç yeniden başlar.
- Açık eksiltme: Moderatör isterse teklifler canlı tabloda görünür hale gelir (tümü ya da en iyi ikisi, masa adlarıyla ya da anonim). Masalar süre boyunca tekliflerini yalnızca iyileştirebilir. Son 30 saniyede gelen teklif süreyi 30 saniye uzatır.
Sayaç ve paralel ihaleler
- Her ihalenin geri sayımı vardır (genellikle 2 dakika); son 30 saniye kırmızıdır. Süre dolunca teklif verilemez.
- Aynı anda birden fazla ihale açık olabilir. Bir ihaleyi kazanıp ikincisinde kapasiteniz yetmiyorsa teklifiniz "kapasite nedeniyle elendi" olarak düşer; sıradaki geçerli teklif kazanır.
- İhaleyi moderatör kapatır; gerekirse "Kazanan yok" diyebilir. Ay kapanışında açık kalan ihaleler iptal olur.
Teminat
Teminat = liste fiyatı × adet × %10. İhaleyi kazandığınızda kasadan düşer, sipariş teslim edilince iade edilir.
- Sipariş teslim süresi içinde teslim edilmezse gecikme cezası başlar; 2 ay gecikmede sipariş iptal olur ve teminat yanar.
- Bir kriz o ay teslimatı ya da hammadde alımını engelliyorsa teminat yanmaz, iş ertelenir.
- Tedarikçinin geç teslim etmesi ya da kredi talebinin reddedilmesi şirketin kendi riskidir.
Vade, nakit eşdeğeri ve teslim süresi
İhaleyi en düşük fiyat değil, en düşük nakit eşdeğeri kazanır. Nakit eşdeğeri, fiyatın her vade ayı için %10 indirgenmesiyle bulunur: fiyat ÷ (1,10)vade.
| Teklif | Nakit eşdeğeri | Sonuç |
|---|---|---|
| 130 TL, peşin | 130,0 TL | Kaybeder |
| 140 TL, 1 ay vade | 127,3 TL | Kazanır |
Eşitlikte düşük fiyat, o da eşitse önce gönderilen teklif kazanır. Vade vermek ihaleyi kazanma şansını artırır, ama para geç gelir; arada giderler kasadan ya da krediyle karşılanır.
Teslim süresi
- Her ihalenin 1 ile 3 ay arasında bir teslim süresi vardır.
- Süre aşılırsa her gecikme ayı için sipariş bedelinin %5'i gecikme cezası kesilir.
- 2 ay gecikmede sipariş iptal edilir ve teminat yanar. Erken teslim serbesttir.
Hammadde ve ıstaka reçetesi
Bir ıstaka 1.000 paket üretir. Her kalitenin reçetesi taş sayısıyla tanımlanır; kap her paket için 1 adettir.
| Kalite | Meyve (1 taş = 40 L) | Şeker (1 taş = 50 kg) | Su (1 taş = 45 L) | Kap |
|---|---|---|---|---|
| Ekonomik | 8 taş · 320 L | 2 taş · 100 kg | 10 taş · 450 L | 1.000 adet |
| Normal | 10 taş · 400 L | 3 taş · 150 kg | 8 taş · 360 L | 1.000 adet |
| Premium | 12 taş · 480 L | 4 taş · 200 kg | 5 taş · 225 L | 1.000 adet |
- Hammadde tedarikçiden ıstaka cinsinden istenir; istenirse kalem kalem de alınabilir.
- 10 ıstaka ve üzeri alımda %5 iskonto uygulanır.
- Tedarikçi talebi onaylar ya da reddeder; reddedilen talep değiştirilip yeniden gönderilir.
Ödeme yolları (birleştirilebilir)
- Nakit: Bedel kasadan ödenir.
- Çek cirosu: Elinizdeki alacak çekleri tedarikçiye devredilir. Çek tutarı bedeli aşarsa fark nakit döner; bu para üstü hammadde bedelinin en fazla %50'si olabilir ve vadesi gelmemiş çek için kalan her ay başına iskonto kesilir (başlangıçta %6 / ay).
- Kendi çekiniz: 1–2 ay vadeli çek yazılır; tutarı her ay için vade farkı kadar büyür (başlangıçta %3 / ay) ve fark gider yazılır.
Üretim ve çift vardiya
- Üretim formunda hat, parti (ıstaka) sayısı ve vardiya seçilir. Üretim sipariş için ya da stoğa yapılabilir.
- Üretim aynı ay içinde biter: hammadde stoktan düşer, üretim gideri o anda nakitten ödenir, kalite bazında mamul stoku oluşur.
- Hammadde yetmezse eksik taşlar gösterilir ve o parti üretilemez.
- Her hattın aylık kapasitesi bellidir: Ekonomik 15, Normal 12, Premium 8 ıstaka.
- Çift vardiya o ay kapasiteyi ikiye katlar; üretim giderinin işçilik payı %50 artar.
Sevk ve stok
- Sevk yalnızca mamul stokundan, kalitesi eşleşen açık siparişe yapılır.
- Sevkte fatura kesilir, teminat iade edilir. Peşin ihalede satış bedeli hemen kasaya girer; vadeli ihalede bedel çek olarak gelir.
- Bilançoda stoklar hammadde ve mamul olarak ayrı satırlarda, maliyet bedeliyle görünür.
- Her ay kapanışında stok değerinin %2'si stok taşıma gideri olarak nakitten çıkar.
Fatura ve çek
- Her sevk için fatura kesilir; satış geliri sevk anında gelir tablosuna yazılır. Nakit ise tahsilatta girer: kâr var, nakit yok dersinin kaynağı budur.
- Vadeli satışın bedeli alacak çeki olarak gelir. Vadesi gelen çek Tahsil et ile nakde çevrilir.
- Vadesi gelmemiş çek tedarikçiye ciro edilebilir ya da bankada kırdırılabilir.
- Şirketin kendi yazdığı çek, vadesinin geldiği ayın kapanışında nakitten ödenir. Nakit yetmezse çek karşılıksız çıkar: bedel kredi borcuna dönüşür ve ayrıca %10 ceza kesilir.
Banka kredisi ve çek kırdırma
Banka ticari kredisi
- 50.000 ile 5.000.000 TL arasında talep edilir. Banka tutarı değiştirerek onaylayabilir ya da reddedebilir.
- Faiz her ay kapanışında borç üzerinden otomatik kesilir; başlangıç oranı aylık %10'dur ve banka değiştirebilir.
- Anapara otomatik tahsil edilmez; şirket istediği zaman öder.
Çek kırdırma
- Vadesi gelmemiş alacak çeki bankaya devredilip hemen nakit alınır; onay gerekmez.
- İskonto = çek tutarı × kırdırma oranı × kalan ay. Başlangıç oranı aylık %11,5'tir.
- İskonto gider yazılır, çek kapanır; geri ödenecek bir borç oluşmaz.
Kriz kartları
Oyunun yaklaşık yarısı kriz koşullarında geçer. Moderatör ay içinde istediği an kriz başlatır; ekranda bir çark döner. İlk dört krizin çarkını sırası gelen şirket (Genel Müdür) çevirir, sonrakileri moderatör. Oyun boyunca genellikle 4 ile 6 kriz yaşanır.
Tek masa kartlar yalnızca çeken şirketi, Tüm masalar kartlar herkesi etkiler; Fırsat kartlar nakit getirir.
| Kart | Tür | Etki |
|---|---|---|
| Vergi incelemesi | Tek masa | 250.000 TL ceza |
| İş kazası ve SGK cezası | Tek masa | 120.000 TL ceza |
| Zorunlu hat bakımı | Tek masa | Hat başına 40.000 TL |
| Müşteri iadesi | Tek masa | Son teslimat bedelinin %5'i geri ödenir |
| Üretim hattında arıza | Tek masa | O ay ilgili hatta üretim yapılamaz |
| İthalatta sorun | Tek masa | O ay hammadde teslim alınamaz |
| Kur dalgalanması | Tüm masalar | Meyve nektarı %30 pahalanır (bu ay ve sonraki ay) |
| Enerji zammı | Tüm masalar | Üretim gideri %15 artar (bu ay ve sonraki ay) |
| Ambalaj zammı | Tüm masalar | Kap fiyatı %25 artar (bu ay ve sonraki ay) |
| Kira zammı | Tüm masalar | Kiralar %20 artar, oyun sonuna kadar |
| Nakliye grevi | Tüm masalar | O ay kimse sevk yapamaz |
| Sektörel vergi | Tüm masalar | Her şirket 25.000 TL öder |
| İhracat teşviki | Fırsat | Çeken şirkete +100.000 TL |
| Sektör hibesi | Fırsat | Her şirkete +50.000 TL |
Zam kartları yalnızca maliyeti değiştirir; teklif fiyatınız sizindir. Zam ayında ve sonraki ayda teklif verirken maliyete zam payını eklemeyi unutmayın.
Habersiz denetim
Moderatör oyunun herhangi bir anında, haber vermeden bir şirketi denetleyebilir. Denetimde şirketin kayıtlı nakdi ile kasadaki fiili nakdi karşılaştırılır.
- Kasada kayıttan fazla para varsa fazlasına el konur.
- Kayıtlardaki fazlalıklar ve hatalar düzeltilir.
Kayıt disiplininin değeri, gerçek şirkette olduğu gibi, denetim kapıyı çaldığında anlaşılır.
Rol rotasyonu
Dört kişilik düzende roller Ay 3, 6 ve 9 kapanışında otomatik olarak döner. İsimler aynı kalır, koltuklar değişir:
Satış → Planlama → Üretim → Genel Müdür → Satış
Böylece her katılımcı oyun boyunca her koltukta oturur; bir önceki çeyrekte eleştirdiği kararı bu kez kendisi verir.
Ay kapanışı
Moderatör ayı kapattığında sırasıyla şunlar olur:
- Hattı olan her bölgenin kirası ödenir (kira zammı varsa zamlı).
- Merkez ofis (25.000 TL) ve fabrika (40.000 TL) giderleri ödenir.
- Kredi borcunun o ayki faizi kesilir.
- Vadesi gelen kendi çekleri nakitten ödenir; nakit yetmezse çek karşılıksız çıkar.
- Stok taşıma gideri (%2) ve varsa gecikme cezaları kesilir.
- Açık kalan ihaleler iptal edilir; bilanço, gelir tablosu ve nakit akışı güncellenir.
- Lig tablosu puanları hesaplanır ve büyük ekranda gösterilir.
İflas
Ay kapanışındaki ödemelerden sonra nakit sıfırın altına düşerse şirket temerrüde düşer ve iflas etmiş sayılır.
- İflas eden şirket donar: ihaleye giremez, kriz çarkına katılmaz, yalnızca raporlarını görür.
- Sonuç sıralamasında en sona yazılır.
- İflas riski olan şirket ekranında kırmızı uyarı görür. Nakit sıkışıyorsa kapanıştan önce kredi istemek ya da çek kırdırmak gerekir.
Oyun sonu tasfiyesi
12. ay kapanışından sonra şirketler tasfiye edilir ve sonuçlar tasfiye sonrası değerlerle karşılaştırılır.
- Açık alacak ve borç çekleri aylık %10 iskontoyla bugünkü değerinden nakde çevrilir; fark "vade maliyeti" olarak yazılır.
- Teslim edilmemiş açık siparişler iptal edilir, teminatları yanar.
- Elde kalan mamul stoku maliyetinin %50'siyle tasfiye edilir.
Ay 11 ve 12'de ihale kartlarında bu kural hatırlatılır: son aylarda uzun vadeli satış ve fazla stok pahalıya patlar.
Lig tablosu ve puanlama
- Her ay, o ay kazanılan ihalelerin cirosu (adet × kazanan fiyat) şirket şirket toplanır.
- Şirketler ciroya göre sıralanır; eşitlikte ihale sayısına bakılır.
- Sıraya göre puan verilir: 10 · 7 · 5 · 3 · 2 · 1. Cetvel şirket sayısı kadar kesilir (4 şirkette 10 · 7 · 5 · 3).
- O ay kimse ihale kazanmadıysa puan verilmez.
Büyük ekranda Ayın Kaptanı, yıllık klasman ve ayın ihaleleri gösterilir. Lig tablosu bilanço, nakit ve borç bilgisi göstermez. Unutmayın: lig tablosunu kazanmak oyunu kazanmak değildir; resmi kazanan özkaynakla belirlenir.
İpuçları ve terimler
Sık yapılan hatalar
- Bütün parayı hatlara yatırmak: teminat, hammadde ve kira için nakit kalmaz.
- Her ihaleye girmek: kapasite yetmez, gecikme cezası ve yanan teminat gelir.
- Vadeyi bedava sanmak: para gelene kadar giderler krediyle döner.
- Zam kartından sonra eski maliyetle teklif vermek.
- Son aylarda uzun vade vermek ve stok biriktirmek: tasfiyede iskonto yenir.
Kısa sözlük
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Teminat | İhaleyi kazanınca yatırılan, teslimde geri alınan güvence parası. |
| Vade | Satış bedelinin tahsil edileceği zamana kadar geçen süre. |
| Nakit eşdeğeri | Vadeli fiyatın bugünkü değeri; ihaleyi belirleyen ölçü. |
| Ciro | Elinizdeki çeki başkasına devrederek ödeme yapmak. |
| Çek kırdırma | Vadesi gelmemiş çeki iskontoyla bankaya verip nakit almak. |
| Istaka | Bir üretim partisi: 1.000 paket. |
| Özkaynak | Varlıklardan borçlar düştükten sonra şirkete kalan değer; oyunun kazananını belirler. |
| Temerrüt | Ödeme yükümlülüğünü yerine getirememek; oyunda iflas demektir. |

